24 Mars 2026 01:18

Ulja e TVSH-së për naftën: Shqipëria dhe Serbia me 20%, Maqedonia e Veriut me 10%, a mjafton?

Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, njoftoi dje uljen e TVSH-së për karburantet nga 18% në 10%, duke e paraqitur këtë masë si një përpjekje serioze për të zbutur pasojat e rritjes së çmimeve. Kjo rritje është shkaktuar nga kriza e naftës që pasoi ngjarjet në Iran, duke u reflektuar menjëherë në tregjet ndërkombëtare. Qeveria, në përgjigje të kësaj situate emergjente, ka ndërmarrë hapa konkretë. Megjithatë, lind pyetja thelbësore: sa thellësisht efektive është kjo masë për qytetarët dhe ekonominë?

Në javët e fundit, qytetarët e Maqedonisë së Veriut janë përballur me një spirale të vazhdueshme të rritjes së çmimeve të karburanteve. Ndërkohë që ulja e TVSH-së në 10% pritet të ofrojë një lehtësim minimal, analizat sugjerojnë se çmimi i benzinës do të mbetet thuajse i pandryshuar, ndërsa ai i dizelit do të shënojë vetëm një rritje modeste prej disa denarësh për litër. Kursimi real për konsumatorët është vërtet i papërfillshëm, duke e kthyer këtë masë më shumë në një gjest politik, sesa në një zgjidhje ekonomike afatgjatë përballë luhatjeve të çmimeve që ndodhin çdo javë në treg.

Kjo masë bëhet edhe më pak e dukshme kur vihet në kontekstin e rritjeve drastike të çmimeve në sektorë të tjerë. Për shembull, të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave treguan se çmimet e prodhimeve bujqësore për konsumatorët shënuan një rritje prej 20.7% në shkurt të këtij viti, krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar. Ky shembull dëshmon qartë ekzistencën e rritjeve të paprecedenta të çmimeve në disa fusha, ndërsa pushteti propagandon masa, efekti real i të cilave vështirë se gjen zbatim praktik në lehtësimin e kostove të jetesës për qytetarët.

Në një krahasim rajonal, masat e ndërmarra nga qeveria e Maqedonisë së Veriut duken më pak ambicioze. Serbia, për shembull, reduktoi akcizën për derivatet e naftës me 20% dhe vendosi një ndalesë të përkohshme mbi eksportin e naftës. Edhe Shqipëria ndërmori një ulje të ngjashme, prej rreth 20% të akcizës, ndërsa Kosova vendosi një kufizim mbi marzhet e fitimit të shitjes së karburantit. Këto shifra e vendosin Maqedoninë e Veriut në pozicionin e fundit me një ulje të TVSH-së prej vetëm 10%. Kjo nxit theksimin e pyetjes fillestare: a është kjo një masë serioze apo thjesht sipërfaqësore, duke pasur parasysh nevojën për zgjidhje më strukturore dhe afatgjata ndaj krizës ekonomike globale?