Nga Identiteti Në zemër të qytetit të Gazës, jehon sërish gumëzhitja e zërave të fëmijëve që mësojnë. Çadrat e improvizuara, të cilat tani shërbejnë si klasa, janë plot gjallëri, ndonëse disi të zhurmshme dhe kaotike. Mësuesit, me tabela të mbuluara me shkronja angleze, drejtojnë nxënësit, ndërsa të tjerë i ftojnë fëmijët të shkruajnë fjalë të thjeshta në arabisht. Kjo pamje është larg një dite normale shkollore, por pas marrëveshjes së armëpushimit midis Izraelit dhe Hamasit në tetor, ajo shënon një fillim të rëndësishëm.
Pas dy vjetësh konflikti, bisedat e shokëve të klasës dhe zhurma e mësimeve tingëllojnë mes rrënojave të asaj që dikur ishte Shkolla Lulëa Abdel Wahab al-Qatami, në lagjen Tel al-Hawa. E goditur rëndë në janar 2024, oborri i saj shërbeu si strehë për familjet e zhvendosura për muaj me radhë. Sot, megjithëse në një formë thelbësisht më bazike, ajo është sërish një qendër mësimore. Nxënësit, duke ecur në rresht, me krahët e vegjël të mbështetur mbi supet e njëri-tjetrit, shfaqin buzëqeshje teksa drejtohen drejt klasave të përkohshme. Për shumë prej tyre, ky është rikthimi i parë në rutinën e arsimit që nga shpërthimi i luftës. Sipas UNICEF-it, mbi 97% e shkollave në Gazë janë dëmtuar ose shkatërruar gjatë luftimeve. Ndërkohë, Ushtria Izraelite (IDF) ka pretenduar vazhdimisht se Hamasi shfrytëzon infrastrukturën civile, përfshirë shkollat, për operacione ushtarake, megjithëse rrallëherë ka ofruar prova të prekshme.
Nga 658,000 fëmijë të moshës shkollore në Rripin e Gazës, shumica nuk kanë pasur mundësi të arsimohen formalisht për afro dy vjet. Gjatë kësaj periudhe, shumë prej tyre kanë njohur drejtpërdrejt sfidat e urisë, zhvendosjes dhe humbjes. Tani, megjithatë, po shfaqet një shkëndijë e brishtë e fëmijërisë që ata e njihnin dikur. Naeem al-Asmaar, 14 vjeç, i cili ndiqte këtë shkollë para shkatërrimit, humbi nënën e tij në një sulm ajror izraelit. “Ishte gjëja më e vështirë që kam përjetuar ndonjëherë,” thotë ai me zë të ulët. Pas muajsh zhvendosjeje, shtëpia e Naeemit në qytetin e Gazës i mbijetoi konfliktit, dhe pas armëpushimit, ai u kthye bashkë me familjen. “Më mungonte shumë shkolla,” shprehet Naeemi, duke theksuar ndryshimin e thellë. “Para luftës, mësimi bëhej në klasa të vërteta. Tani janë çadra. Mësojmë vetëm katër lëndë dhe nuk ka hapësirë të mjaftueshme. Arsimi nuk është i njëjtë, por të qenit këtu ka rëndësi. Shkolla më mbush kohën dhe vërtet kisha nevojë për këtë.” Edhe Rital Alaa Harb, një nxënëse e klasës së nëntë, e cila gjithashtu studionte këtu, dëshiron të bëhet dentiste. “Zhvendosja ndikoi plotësisht në arsimin tim,” thotë ajo. “Nuk kishte kohë për të studiuar, nuk kishte shkolla. Më mungonin shumë shokët e mi, dhe më mungon shkolla ime e vjetër.”
Shkolla e improvizuar, e drejtuar nga UNICEF, mbledh së bashku fëmijë nga shkolla origjinale Lulëa dhe të tjerë të zhvendosur nga lufta. Ajo ofron vetëm bazat e kurrikulës palestineze: arabisht, anglisht, matematikë dhe shkencë. Drejtori, Dr. Mohammed Saeed Schheiber, me 24 vjet eksperiencë në arsim, mori drejtimin në mes të nëntorit. “E nisëm me vendosmëri për t’ua kompensuar nxënësve atë që kanë humbur,” shprehet ai. Aktualisht, shkolla u shërben 1,100 djemve dhe vajzave, duke funksionuar në tri turne në ditë, me djemtë dhe vajzat që ndjekin mësimin në ditë të alternuara, me vetëm 24 mësues. “Para luftës, nxënësit tanë mësonin në shkolla plotësisht të pajisura me laboratorë shkencorë, laboratorë kompjuterikë, qasje në internet dhe burime arsimore. Të gjitha këto tani mungojnë,” shton ai. Mungojnë energjia elektrike dhe interneti, ndërsa shumë fëmijë përballen me trauma të thella. Mbi 100 nxënës kanë humbur njërin ose të dy prindërit, u janë shkatërruar shtëpitë, ose kanë qenë dëshmitarë të akteve të dhunës. Dr. Schheiber thekson se çdo nxënës është prekur, drejtpërdrejt ose tërthorazi. Një këshilltar psikologjik ofron seanca mbështetjeje, por kërkesa tejkalon shumë kapacitetin. “Kemi tashmë mbi një mijë nxënës, por vetëm gjashtë klasa për çdo turn. Pranë shkollës ndodhet një kamp i madh zhvendosjeje, me familje nga veriu dhe lindja e Gazës. Shumë fëmijë dëshirojnë të regjistrohen, por ne thjesht nuk mund t’i pranojmë,” thotë Scheiber.
Jonathan Crickx, zëdhënës i UNICEF-it, duke qëndruar jashtë një prej çadrave të shkollës, tregon mungesat thelbësore. “Letër, fletore, lapsa, goma, vizore… kemi kërkuar prej kohësh që këto furnizime të lejohen të hyjnë në Rripin e Gazës dhe nuk janë lejuar. E njëjta gjë vlen edhe për pajisjet e shëndetit mendor dhe psikosocial rekreativ, komplete lodrash që mund të përdoren për aktivitete të shëndetit mendor dhe argëtuese me fëmijët,” thekson ai. Izraeli pretendon se po përmbush detyrimet e tij sipas marrëveshjes së armëpushimit me Hamasin dhe po lehtëson dërgesat e shtuara të ndihmave. Megjithatë, Kombet e Bashkuara dhe disa agjenci ndihme e kundërshtojnë këtë, duke akuzuar Izraelin se vazhdon të kufizojë aksesin në furnizime thelbësore. Pavarësisht armëpushimit, bombardimet izraelite në Gazë vazhdojnë me sulme pothuajse të përditshme, në përgjigje të asaj që Izraeli e quan shkelje të marrëveshjes nga Hamasi. Megjithatë, mes kësaj situate të vështirë, fëmijët vazhdojnë të shkojnë në shkollë, duke kërkuar një rreze shprese përmes arsimit.