18 Janar 2026 00:45

Plani evropian për Ukrainën bëhet publik: 24 pika për paqen dhe sigurinë

Një dokument i hartuar nga vendet evropiane, i përbërë nga 24 pika dhe i siguruar nga Telegrafi, ka zbuluar vizionin e Evropës për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Ky plan paraqet qasje tërësisht të ndryshme nga propozimet e prezantuara nga presidentit amerikan Donald Trump, të cilat janë kritikuar gjerësisht si të favorshme për interesat e Moskës.

Ndryshe nga plani amerikan që parashikon dorëzimin e territoreve të gjera në favor të Rusisë, reduktimin e ushtrisë ukrainase dhe ndalimin e pranisë së forcave të NATO-s në Ukrainë dokumenti evropian shfaqet dukshëm më mbështetës ndaj Kievit, duke theksuar se nuk duhet të ketë asnjë kufizim në madhësinë e forcave të armatosura ukrainase.

Plani evropian nuk vendos pengesa për anëtarësimin e Ukrainës në NATO, duke e lënë vendimin final në dorë të konsensusit të aleancës. Ky pozicion pritet të nxisë reagime të ashpra nga Rusia, e cila e ka fajësuar vazhdimisht NATO-n për përshkallëzimin e konfliktit dhe kundërshton çdo zgjerim drejt kufijve të saj.

Dokumenti thekson se Ukraina nuk do të detyrohet të mbajë status neutral dhe do të ketë të drejtën të ftojë “forca miqësore” në territorin e saj sipas vullnetit të vet. Për më tepër, Kievi do të përfitojë garanci të forta dhe juridikisht të detyrueshme sigurie nga partnerët perëndimorë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, me qëllim parandalimin e çdo agresioni të ardhshëm rus.

1. Një fund i luftës dhe marrëveshje për të siguruar që lufta të mos ndodhë përsëri, me qëllim krijimin e një baze të qëndrueshme për paqe dhe siguri të qëndrueshme.

2 Të dyja palët në konflikt angazhohen për një armëpushim të plotë dhe pa kushte në ajër, në tokë dhe në det.

3. Të dyja palët fillojnë menjëherë negociatat mbi zbatimin teknik të monitorimit të armëpushimit, me pjesëmarrjen e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve evropiane.

4. Po futet në fuqi monitorimi ndërkombëtar i armëpushimit, i udhëhequr nga partnerët amerikanë dhe ukrainas. Monitorimi do të jetë kryesisht nga distanca, duke përdorur satelitë, dronë dhe mjete të tjera teknologjike, me një komponent fleksibël tokësor për të hetuar shkeljet e dyshuara.

5. Do të krijohet një mekanizëm nëpërmjet të cilit palët mund të raportojnë shkeljet e armëpushimit, të hetojnë shkeljet e armëpushimit dhe të diskutojnë masat korrigjuese.

6. Rusia i kthen pa kushte të gjithë fëmijët ukrainas të deportuar dhe të zhvendosur ilegalisht. Procesi do të mbështetet nga partnerët ndërkombëtarë.

7. Palët në konflikt shkëmbejnë të gjithë të burgosurit e luftës (parimi “të gjithë për të gjithë”). Rusia liron të gjithë të burgosurit civilë.

8. Pas sigurimit të qëndrueshmërisë së armëpushimit, palët në konflikt po ndërmarrin masa të ndihmës humanitare, duke përfshirë vizita familjare përtej vijës së kontaktit.

9. Sovraniteti i Ukrainës respektohet dhe afirmohet. Ukraina nuk është e detyruar të jetë neutrale.

10. Ukraina merr garanci të forta ligjërisht të detyrueshme për sigurinë, përfshirë nga Shtetet e Bashkuara (një traktat i ngjashëm me Nenin 5), për të parandaluar agresionin në të ardhmen.

11. Nuk ka kufizime të vendosura për forcat mbrojtëse dhe industrinë mbrojtëse të Ukrainës, përfshirë bashkëpunimin ndërkombëtar.

12. Shtetet garantuese do të jenë një grup ad hoc i vendeve evropiane dhe vendeve që janë të gatshme të jenë jo-evropiane. Ukraina është e lirë të vendosë për praninë, armatimin dhe funksionimin e forcave miqësore të ftuara nga Qeveria e Ukrainës në territorin e saj.

13. Anëtarësimi i Ukrainës në NATO varet nga konsensusi brenda Aleancës.

14. Ukraina bëhet anëtare e BE-së.

15. Ukraina është gati të mbetet një shtet jo-bërthamor.

16 Çështjet territoriale do të diskutohen dhe zgjidhen pas një armëpushimi të plotë dhe pa kushte.

17. Negociatat territoriale fillojnë nga vija aktuale e kontrollit.

18. Pasi të arrihet një marrëveshje për çështjet territoriale, si Rusia ashtu edhe Ukraina zotohen të mos i ndryshojnë ato me forcë.

19. Ukraina rimerr kontrollin e centralit bërthamor të Zaporizhias (me pjesëmarrjen e SHBA-së) dhe të digës së Kakhovkës. Do të krijohet një mekanizëm për transferimin e kontrollit.

20. Ukraina gëzon kalim të papenguar përgjatë lumit Dnieper dhe kontroll mbi Isthmin e Kinburnit.

21. Ukraina dhe partnerët e saj vazhdojnë bashkëpunimin ekonomik pa kufizime.

22. Ukraina do të rimëkëmbet plotësisht dhe do të kompensohet financiarisht, duke përfshirë edhe asetet sovrane ruse që do të mbeten të ngrira derisa Rusia të kompensojë Ukrainën.

23. Sanksionet e vendosura ndaj Rusisë që nga viti 2014 mund të lehtësohen gradualisht dhe pjesërisht sapo të arrihet një paqe e qëndrueshme dhe mund të rifillohen në rast të shkeljes së marrëveshjes së paqes (dëmshpërblim).

24 Do të fillojnë bisedime të ndara mbi arkitekturën evropiane të sigurisë, duke përfshirë të gjitha shtetet e OSBE-së.