Nga Identiteti Inteligjenca Artificiale gjenerative (IA) ka bërë një tranzicion të shpejtë nga një risi teknologjike në një mjet integral të përditshëm. Nga aplikimet personale deri te ato profesionale dhe arsimore, miliona qytetarë në mbarë Evropën tashmë përdorin platforma të tilla si ChatGPT, Gemini dhe Grok.
Megjithatë, shkalla e përvetësimit të kësaj teknologjie inovative shfaq ndryshime të konsiderueshme nga një shtet në tjetrin, siç thekson Euronews Next.Mjetet e IA-së gjenerative ofrojnë mundësinë e krijimit të përmbajtjeve të reja, duke përfshirë tekste, imazhe, kod dhe video, thjesht duke u bazuar në komanda të thjeshta.
Të dhënat e publikuara nga Eurostat për vitin 2025 zbulojnë se rreth një e treta e popullsisë së Bashkimit Evropian, në grupmoshën 16 deri në 74 vjeç, ka ndërvepruar me këto teknologji të paktën një herë. Analiza e përdorimit në 33 vende evropiane nxjerr në pah një diferencë të thellë, që varion nga vetëm 17% në Turqi deri në 56% në Norvegji. Brenda vetë BE-së, shifrat luhaten nga 18% në Rumani në 48% në Danimarkë.Kjo panoramë tregon një ndarje të qartë gjeografike.
Më shumë se 40% e popullsisë ka përqafuar mjetet e inteligjencës artificiale gjenerative në 13 vende, duke përfshirë, përveç Norvegjisë dhe Danimarkës, edhe Zvicrën (47%), Estoninë (47%), Maltën (46%), Finlandën (46%), Irlandën (45%), Holandën (45%), Qipron (44%), Greqinë (44%), Luksemburgun (43%), Belgjikën (42%) dhe Suedinë (42%). Në të kundërt, në tetë shtete, më pak se një e katërta e popullsisë i përdor këto mjete. Këtij grupi i bashkohen Serbia (19%), Italia (20%), Bosnja dhe Hercegovina (20%), Maqedonia e Veriut (22%), Bullgaria (23%) dhe Polonia (23%), përveç Turqisë dhe Rumanisë. Ndër ekonomitë kryesore të BE-së, Italia (20%) dhe Gjermania (32%) mbeten nën mesataren e unionit, ndërsa Spanja (38%) dhe Franca (37%) shfaqen pak më lart.
Kjo skemë shpalos një ndarje evidente midis vendeve veriore dhe perëndimore, më të avancuara digjitalisht, dhe atyre jugore e lindore, që shfaqin një prapambetje relative.Ekspertët vlerësojnë se këto diferenca nuk janë të rastësishme. Colin van Noordt, studiues pranë Universitetit KU Leuven në Belgjikë, shpjegon për Euronews Next se “shkalla e adoptimit të inteligjencës artificiale tenton të pasqyrojë bazën e përgjithshme digjitale të një vendi.” Ai thekson se shtetet me shkallë më të lartë përdorimi, si Danimarka dhe Zvicra, janë tashmë liderë në digjitalizim.
Banorët e këtyre vendeve zotërojnë aftësi të larta digjitale, janë përdorues të shpeshtë të internetit dhe kanë një prirje më të theksuar ndaj teknologjisë.Van Noordt më tej specifikon se sfida nuk qëndron vetëm tek qasja në teknologji, por tek aftësia për ta shfrytëzuar atë në mënyrë efektive. “Shumë njerëz në Evropë shprehen se nuk përdorin inteligjencën artificiale gjenerative sepse nuk dinë për çfarë ta përdorin. Kjo tregon qartë se ‘shkrim-leximi në inteligjencën artificiale’ është një faktor thelbësor,” argumenton ai.
Ndërsa qeveritë mund të inkurajojnë përdorimin, Van Noordt përfundon se “kultura themelore digjitale dhe aftësitë praktike të qytetarëve duket se ushtrojnë një ndikim më të rëndësishëm.”Përtej shkallës së përgjithshme të adoptimit, të dhënat tregojnë një dominim të përdorimit të inteligjencës artificiale për qëllime personale mbi ato profesionale. Mesatarisht, 25% e qytetarëve në BE kanë përdorur mjete të IA-së për arsye personale, ndërsa 15% për qëllime pune. Përdorimi personal mbetet mbizotërues në të gjitha vendet e analizuara, megjithatë diferencat në raportin mes tyre ndryshojnë ndjeshëm.
Për shembull, në Holandë, raporti është thuajse i barabartë (28% për arsye personale dhe 27% për arsye profesionale), ndërsa në Greqi, 41% e popullsisë e përdor IA-në për qëllime personale, por vetëm 16% për qëllime pune.Sipas Van Noordt, shkalla më e ulët e përdorimit në mjedisin e punës lidhet me faktin se “ende nuk është e qartë se për çfarë mund të shërbejë me një kontribut pozitiv.” Edhe më pak e përhapur është përdorimi i inteligjencës artificiale në arsimin formal, ku shifra mesatare në nivelin e BE-së është vetëm 9%. Kjo përqindje është më e larta në Suedi dhe Zvicër (21%), dhe më e ulëta, në mënyrë drastike, në Hungari, ku arrin vetëm 1%.