17 Janar 2026 14:00

Nga sekreti në publik: Zbardhim fondin e sigurisë dhe shpenzimet ushtarake

Për vitin 2026, shuma e mjeteve financiare që do t’i ndahen Forcës së Sigurisë së Kosovës mbetet e paqartë. Kjo vjen si pasojë e mosmiratimit të buxhetit të shtetit për periudhën në fjalë, teksa projektligji për buxhetin e vitit 2026, i cili mori miratimin e Qeverisë së Kosovës më 31 tetor 2025, nuk u procedua fare për shqyrtim në Kuvend nga legjislatura e nëntë.

Megjithatë, për ushtrinë ishin alokuar 202.8 milionë euro gjatë vitit 2025. Ministri në detyrë i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, pati deklaruar në një konferencë shtypi më 27 nëntor 2025 se ishte arritur një shifër prej 430 milionë eurosh për blerjen e sistemeve të armatimit, pa sqaruar megjithatë intervalin kohor në të cilin ishin shpenzuar këto fonde.

Pavarësisht këtyre shifrave të bëra publike, Qeveria e Kosovës ka zgjedhur të mbajë të fshehtë shumën e parave të grumbulluara në Fondin e Sigurisë, i cili u themelua më 1 mars 2022. Sipas vendimit fillestar për krijimin e këtij Fondi, thuhet se mjetet do të buxhetohen si shtesë për Ministrinë e Mbrojtjes dhe do të shërbejnë për të mbështetur prioritetet e Qeverisë, duke përfshirë fushat e mbrojtjes dhe sigurisë shtetërore, infrastrukturën e sigurisë, menaxhimin e fatkeqësive natyrore ose situata të ngjashme.

Në këtë kontekst, Neni 120 i Kushtetutës së Republikës së Kosovës nënvizon se të gjitha shpenzimet publike dhe mbledhja e të ardhurave publike duhet të respektojnë parimet e llogaridhënies, efikasitetit dhe transparencës. Mirëpo, në kundërshtim me këtë kërkesë kushtetuese, detajet rreth Fondit të Sigurisë nuk janë publikuar asnjëherë. Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve nuk ka kthyer përgjigje ndaj pyetjeve të parashtruara lidhur me fondet e mbledhura dhe alokimin e tyre. Gjatë një debati në fushatën për zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit 2025, kandidatët për deputetë, Ahmet Isufi nga Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës dhe Besa Kabashi-Ramaj nga Partia Demokratike e Kosovës, kërkuan me forcë transparencë për këtë Fond, duke theksuar se vetëm fondet për operacione sekrete duhet të mbeten konfidenciale.

Nga ana tjetër, Enver Dugolli nga Lëvizja Vetëvendosje, parti në qeveri, justifikoi mungesën e transparencës, duke argumentuar se fondi është i rregulluar si sekret sipas legjislacionit dhe është klasifikuar si informacion i tillë nga qeveria, dhe se mjetet shkojnë në destinacionin për të cilin janë dhënë. Megjithatë, Anton Çuni nga Lidhja Demokratike e Kosovës e kundërshtoi këtë, duke theksuar se në ushtritë e kontrolluara demokratikisht, vetëm metodat dhe kohëzgjatja e veprimeve mbeten sekrete, ndërsa fondet sekrete janë karakteristikë e shteteve të udhëhequra nga diktatorët, dhe se përpjekjet e Kosovës për t’u bërë pjesë e NATO-s kërkojnë transparencë të plotë dhe llogaridhënie.

Ligji i vitit 2023, që rregullon Mbrojtjen e Informacionit të Klasifikuar, përfshin në kategoritë e informacionit të fshehtë: projektet, planet, sistemet apo operacionet që lidhen me mbrojtjen dhe sigurinë e rendit Kushtetues, interesat e sigurisë së Republikës së Kosovës, si dhe aktivitetet shkencore, teknologjike, ekonomike dhe financiare që janë të lidhura me sigurinë shtetërore. Përveç mundësisë së dhurimit nga qytetarët përmes platformës e-Kosova, të dhëna të tjera publike për Fondin e Sigurisë së Kosovës nuk ekzistojnë.

Kur u krijua Fondi më 1 mars 2022, Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, theksoi se themelimi u bë në përputhje me nevojat e Forcës së Sigurisë së Kosovës, situatën dhe konsultimet me partnerët ndërkombëtarë, dhe se mjetet e mbledhura do të përdoreshin ekskluzivisht për qëllimin e përcaktuar nga qeveria, në harmoni me strategjinë e sigurisë shtetërore. Kjo Strategji e Sigurisë së Kosovës 2022-2027 u miratua nga Kuvendi i Kosovës më 24 tetor 2022. Kjo sjell në mendje historinë e dy fondeve të mëparshme, Fondi i 3 përqindëshit gjatë rezistencës paqësore në vitet ’90 dhe Fondi “Vendlindja Thërret” gjatë luftës, të cilat vazhdojnë të përplasen me dyshime të thella për keqpërdorimin e mjeteve të qytetarëve.