Nga Identiteti Barometri i Ballkanit për vitin 2025 zbulon gjetje inkurajuese për Shqipërinë, veçanërisht në lidhje me dëshirën dhe ambicien e saj për anëtarësimin në Bashkimin Evropian.
Raporti thekson një ndjenjë mbizotëruese në të gjithë Ballkanin Perëndimor se bashkëpunimi rajonal mund të forcojë ndjeshëm ekonomitë kombëtare. Konkretisht, 64% e të anketuarve në rajon shprehin besim në këtë premisë. Shqipëria kryeson bindshëm në këtë aspekt, me një shifër mbresëlënëse prej 77% të qytetarëve që besojnë se bashkëpunimi rajonal është një mjet jetik për progresin. Pas Shqipërisë, Maqedonia e Veriut regjistron 71%, Kosova dhe Mali i Zi secila me 67%, Serbia me 61%, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina mbyll listën me 52%.
Përkrahja qytetare për integrimin e vendit në bllokun evropian është thelbësore, dhe edhe këtu Shqipëria vendos standardin me një mbështetje të fortë prej 86%. Kosova vijon me 78% të qytetarëve që mbështesin integrimin në BE, pasuar nga Maqedonia e Veriut me 62%, Bosnja dhe Hercegovina dhe Mali i Zi secila me 59%, dhe Serbia që mbyll listën me 42%. Në të gjithë Ballkanin Perëndimor, mbështetja e përgjithshme për anëtarësimin në BE arrin rreth 64%, duke shënuar një rritje të ndjeshme prej rreth 10 pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2024, gjë që sinjalizon një konsensus rajonal në rritje.
Afati kohor për anëtarësimin në BE është një pikë kyçe diskutimi, shpesh e reflektuar në diskursin politik. Slogani fitues i Kryeministrit Edi Rama në zgjedhjet e 11 majit, “Shqipëria 2030 në BE”, rezonon thellësisht me popullsinë shqiptare. Shqiptarët shfaqin besim më të madh se homologët e tyre rajonalë se vendi i tyre mund të jetë pjesë e BE-së deri në vitin 2030. Sipas Barometrit, 43% e shqiptarëve parashikojnë anëtarësimin deri në këtë afat. Kosova dhe Mali i Zi ndajnë një normë pritshmërie prej 39% secila, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina shfaq optimizmin më të ulët për anëtarësimin e saj në BE, me vetëm 9%. Serbia dhe Maqedonia e Veriut gjithashtu paraqesin pritshmëri modeste, me 15% të popullsisë së tyre përkatëse optimiste për bashkimin me BE-në brenda kësaj dekade.
Përtej aspiratave politike, Barometri analizon edhe përfitimet konkrete të nismave rajonale. Një 66% e konsiderueshme e bizneseve të Ballkanit Perëndimor parashikojnë avantazhe nga udhëtimi brenda rajonit vetëm me kartë identiteti, një rritje prej rreth 6% nga viti 2024. Për sa i përket perceptimit qytetar për udhëtimet me ID, Shqipëria dhe Bosnja dhe Hercegovina raportojnë të dyja 69% besim. Megjithatë, Serbia kryeson këtë kategori me 77% të qytetarëve të saj që besojnë në përfitimet e lëvizjes me kartë identiteti, ndërsa besueshmëria e Kosovës qëndron në 58%. Për më tepër, 39% e bizneseve rajonale pranojnë se regjimi i roaming-ut të lirë brenda Ballkanit Perëndimor ka ulur kostot operative, dhe 35% raportuan përfitime nga tarifat më të ulëta të roaming-ut të të dhënave me BE-në. Në lidhje me shërbimin roaming, vetëm 31% e shqiptarëve cituan përfitime nga tarifat e reduktuara me BE-në, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina raportoi kënaqësinë më të lartë me 63%, dhe Kosova më të ulëtën me 12%. Në përgjithësi, Barometri i Ballkanit 2025 e pozicionon Shqipërinë si vendin më optimist dhe më të konsoliduar në rajon në rrugën drejt Bashkimit Evropian, e dalluar nga mbështetja e gjerë qytetare dhe pritshmëritë konkrete për anëtarësim brenda dekadës aktuale.