Nga Identiteti Problemet thelbësore me të cilat përballen minatorët përfshijnë çështjet e pagave dhe, sidomos, pamjaftueshmërinë e standardeve themelore, duke filluar nga mjetet e sigurisë individuale deri te gjendja e ambientit të punës.
Makineritë e amortizuara, të përdorura për ngarkimin apo transportin e xehes, kanë shkaktuar një numër të konsiderueshëm aksidentesh gjatë këtij viti. Sistemi i ajrosjes së minierës mbetet thellësisht i pamjaftueshëm, duke e bërë mikroklimën një prej ankesave kryesore të punëtorëve. Analizat më të thelluara do të zbulonin ndikim të rëndë në mirëqenien shëndetësore të çdo minatori. Po ashtu, ndonëse ka pasur periudha me furnizim më të rregullt me dorëza dhe çizme, cilësia e dobët e këtyre produkteve ul ndjeshëm jetëgjatësinë e tyre. Përgjigjja nga ana e institucioneve dhe menaxhmentit ka qenë zhgënjyese, me mungesë bashkëpunimi dhe injorim të kritikave apo nevojave të sindikatës.
Garancitë dhe shpresat e hershme ishin që Trepça të mbetej pasuri shtetërore, me potencial të madh zhvillimor. Megjithatë, siç theksohet, në rrethana politike, vendimet merren nga elita politike, pasi qeveria zotëron 80% të aksioneve, ndërsa punëtorët 20%. Kjo i jep qeverisë legjitimitetin dhe fuqinë vendimmarrëse. Ekziston një shqetësim i përhershëm se pas gjithë kësaj fshihet një agjendë, duke vënë në pikëpyetje qëllimin e lodhjes së minatorëve. Shpresat tona tashmë kanë filluar të shteren, pasi jemi lodhur nga premtimet e pafundme, sidomos nga qeveria Kurti, ku kishim vënë shpresën më të madhe. Mirëpo, situata është përkeqësuar për shkak të mungesës së theksuar investimesh dhe vizionit strategjik për të ardhmen e Trepçës. Ndonëse në vitin 2023 u votua një paketë kredie prej 20 milionë eurosh, këto fonde nuk janë vënë kurrë në dispozicion.
Lëvizja Vetëvendosje, kur ishte në opozitë, kundërshtoi fuqishëm Ligjin për Trepçën që e shndërroi atë në ‘shoqëri aksionare’, duke argumentuar se një kuadër i tillë ligjor do të çonte drejt privatizimit të ish-gjigantit metalurgjik. Gati një dekadë më vonë, kryetari i Vetëvendosjes, Albin Kurti, bëri një premtim elektoral: nëse fiton një mandat tjetër, do të përfshinte një korporatë private ndërkombëtare si bashkëinvestitore në Trepçë, përmes një Partneriteti Publiko-Privat. Kjo iniciativë lehtësohet nga Ligji për Trepçën, i miratuar në vitin 2016, kur kryeministër ishte Isa Mustafa. Ky ligj përcakton se Qeveria e Kosovës mbetet aksionari kryesor me 80% të aksioneve, ndërsa 20% u përkasin punëtorëve. Kurti e ka shpalosur vizionin e tij, duke theksuar përfshirjen e një korporate private me përvojë të gjatë në sektorin minerar, e ardhur nga një prej vendeve partnere të fuqishme, përmes një bashkëpunimi të ngushtë ndërkombëtar, me qëllim zhvillimin, rritjen e prodhimtarisë dhe lulëzimin e fabrikave të reja përgjatë zinxhirit të vlerës.
Ish-drejtuesit e Trepçës dhe ekspertët e fushës, megjithëse pranojnë se legjislacioni aktual e mundëson një Partneritet Publiko-Privat, shprehen skeptikë, duke e konsideruar këtë zotim thjesht një premtim elektoral. Ish-kryeshefi i Trepçës, Ahmet Tmava, thekson se miniera nuk mund të përparojë pa një politikë investuese të mirëfilltë, të bazuar në një plan gjithëpërfshirës zhvillimor, dhe se forma e investimit duhet të vijë pas një diskutimi të gjerë publik me ekspertë. Ai vlerëson se deklaratat e Kurtit janë bërë për interesa elektorale dhe se Trepça, ndonëse sinonim i pasurive minerale, vuajti nga mungesa e menaxhimit efikas dhe investimeve strategjike. Edhe Bahri Hyseni, ish-kryesues i Bordit të Trepçës, përkujton iniciativa të ngjashme të dështuara në të kaluarën dhe paralajmëron se gjendja e Trepçës është përkeqësuar ndjeshëm dhe se nuk ka pasur asnjë përparim; përkundrazi, ai thekson se ndërmarrja po degradohet dita-ditës. Hyseni thekson se Ligji për Trepçën ka mangësi, sidomos sa i përket përcaktimit të qartë të përqindjes prej 20% të aksioneve për punëtorët, dhe se auditorët kanë shprehur rezerva për pasqyrimin real të pronës. Ligji i jep Bordit të Trepçës të drejtën për të lidhur marrëveshje kontraktuale për qeverisjen dhe menaxhimin e njësive biznesore, madje edhe kur pjesëmarrja e investitorit privat në kapital është nën 50%. Megjithatë, kur investitori privat zotëron më shumë se 50% të aksioneve, qeverisja dhe struktura e asaj njësie rregullohen sipas legjislacionit aktual për shoqëritë tregtare. Dikturë një gjigant i industrisë në ish-Jugosllavi, sot Trepça përballet me prodhimtari të ulët, sfida serioze financiare dhe një menaxhim joadekuat.