Nga Identiteti Përhapja e përdorimit të mjeteve të inteligjencës artificiale gjeneruese shfaq ndryshime të thella në të gjithë Evropën. Euronews Next po shqyrton me vëmendje nivelin e adoptimit dhe faktorët themelorë që çojnë në këto ndryshime midis vendeve. Ajo që dikur ishte një teknologji në zhvillim, Gen AI, tashmë është kthyer në një mjet të zakonshëm në jetën e përditshme. Nga përdorimi personal në atë profesional dhe arsimor, miliona evropianë tani mbështeten te platformat e AI-së si ChatGPT, Gemini dhe Grok. Këto mjete i mundësojnë përdoruesve të formulojnë pyetje ose kërkesa, për shembull, për të planifikuar një udhëtim treditor, dhe të gjenerojnë përmbajtje të re si tekst, imazhe, kode, video ose të dhëna të tjera, bazuar në informacionet dhe modelet e mësuara nga shembujt ekzistues. Përdorimi i tyre është bërë thelbësor në shumë fusha.
Sipas Eurostat, rreth një e treta e njerëzve në Bashkimin Evropian, në moshën 16-74 vjeç, kanë përdorur mjete të AI-së të paktën një herë gjatë vitit 2025. Megjithatë, përdorimi i kësaj teknologjie shfaq dallime të mëdha në kontinent. Pra, cilat vende janë më të angazhuara me AI-në dhe përse adoptimi ndryshon kaq shumë në Evropë? Ndër 33 shtete evropiane, përqindja e përdoruesve të mjeteve të AI-së gjeneruese varion nga 17 përqind në Turqi në 56 përqind në Norvegji. Brenda BE-së, kjo shifër luhatet nga 18 përqind në Rumani në 48 përqind në Danimarkë, duke treguar një panoramë shumë heterogjene të adoptimit.
Përdorimi i mjeteve të AI-së tejkalon dy të pestat e popullsisë në 13 vende evropiane. Të paktën dy në pesë persona kanë përdorur mjete të AI-së gjeneruese në 13 vende gjatë tre muajve para anketës së Eurostatit në vitin 2025. Këto shtete përfshijnë: Zvicrën (47%), Estoninë (47%), Maltën (46%), Finlandën (46%), Irlandën (45%), Holandën (45%), Qipron (44%), Greqinë (44%), Luksemburgun (43%), Belgjikën (42%) dhe Suedinë (42%). Nga ana tjetër, përveç Turqisë dhe Rumanisë, përdorimi i këtyre mjeteve ra nën 25 përqind në tetë shtete të tjera. Kjo tregon se më pak se një në katër persona kanë përdorur teknologji të tilla në këto vende, të cilat janë Serbia (19%), Italia (20%), Bosnja dhe Hercegovina (20%), Maqedonia e Veriut (22%), Bullgaria (23%) dhe Polonia (23%). Midis ekonomive kryesore të BE-së, Italia (20%) dhe Gjermania (32%) janë nën mesataren e BE-së prej 33 përqind, ndërsa Spanja (38%) dhe Franca (37%) janë pak mbi këtë mesatare. Adoptimi i Inteligjencës Artificiale në Evropë shfaq një ndarje të qartë veri-jug dhe perëndim-lindje. Vendet nordike dhe ato me një nivel të lartë dixhitalizimi prijnë në përdorim, Evropa Perëndimore performon mirë, por jo në mënyrë uniforme, ndërsa vendet Jugore, Qendrore-Lindore dhe ato të Ballkanit mbeten mbrapa.
Përse përdorimi i inteligjencës artificiale ndryshon kaq shumë në të gjithë Evropën? Colin van Noordt, një studiues në Universitetin KU Leuven në Belgjikë, thekson se normat e adoptimit të AI-së zakonisht ndjekin infrastrukturën e përgjithshme dixhitale të një vendi. Shtetet me adoptim më të lartë, si Danimarka dhe Zvicra, janë tashmë shumë të zhvilluara në aspektin e dixhitalizimit. Ai shpjegoi se njerëzit atje kanë tendencë të kenë aftësi të mira dixhitale, përdorin internetin më shpesh dhe kanë një afinitet të përgjithshëm për teknologjinë. Pa këto baza, është e vështirë që njerëzit të fillojnë papritur të përdorin Inteligjencën Artificiale Gjeneruese. Kjo reflektohet në të dhëna: në vendet me një shkallë më të ulët përdorimi, njerëzit nuk e përdorin AI-në sepse nuk e dinin që ajo ekzistonte ose nuk dinë si ta përdorin. Van Noordt shtoi se një gjë është të kesh akses në GenAI, por krejt tjetër është të kuptosh si ajo mund të ndihmojë në jetën ose punën e përditshme. Shumë evropianë deklarojnë se nuk e përdorin AI-në gjeneruese thjesht sepse nuk dinë për çfarë ta përdorin. Kjo tregon se “aftësia dixhitale e AI-së” është një faktor thelbësor. Ai vuri në dyshim nëse veprimet qeveritare janë një shtytës kryesor, duke theksuar se provat nuk janë plotësisht bindëse, pasi shumë vende me politika të forta tregojnë ende nivele të ulëta përdorimi. Kjo sugjeron se ndërsa një qeveri mund të nxisë, është kultura dixhitale themelore dhe aftësitë praktike të qytetarëve që duket se kanë një ndikim më të madh.
Mesatarisht në BE, 25 përqind e njerëzve përdorën mjete të AI-së për arsye personale, ndërsa 15 përqind i përdorën ato për punë. Në çdo vend të mbuluar, përdorimi personal është më i shpeshtë sesa përdorimi në punë, ndonëse hendeku ndryshon shumë. Për shembull, në Holandë, përdorimi është pothuajse i ndarë në mënyrë të barabartë, me 28 përqind që përdorin AI-në për arsye personale dhe 27 përqind për punë. Në të kundërt, Greqia tregon një hendek shumë më të madh, me 41 përqind për përdorim personal kundrejt 16 përqind për punë, një diferencë prej 25 pikësh përqindjeje. Shkallët e adoptimit janë shumë më të ulëta në vendin e punës, ndoshta sepse është ende e paqartë se si duhet përdorur me një kontribut pozitiv, sipas van Noordt. Përdorimi i AI-së është më i pakti në arsimin formal. Në BE, vetëm 9 përqind e njerëzve përdorën mjete AI-je për arsim formal. Kjo përqindje është më e larta në Suedi dhe Zvicër, të dyja me 21 përqind, ndërsa Hungaria regjistron shkallën më të ulët me vetëm 1 përqind.